git worktree؛ همزمان روی دو برنچ کار کن، بدون stash و بدون کلون دوم

وسط یک قابلیت نیمه‌کاره‌اید که یک باگ فوری روی شاخه‌ی اصلی سر می‌رسد. سه راه بلدید: git stash، کامیت نیمه‌کاره، یا کلون دوباره. راه چهارمی هم هست که کمتر شناخته شده: git worktree — پوشه‌های کاری اضافی که همه به یک مخزن واحد وصل‌اند.

مشکل: چه‌کار نکنیم

git stash روی کارهای بزرگ حالت ذهنی‌ات را هم به هم می‌ریزد و خطر conflict بعدی دارد. کامیت نیمه‌کاره تاریخچه را شلوغ می‌کند. کلون دوباره هم درست است ولی همه‌ی آبجکت‌ها و ریموت‌ها را از نو می‌سازد و به دو مخزن مستقل می‌رسد که به‌زودی از هم واگرا می‌شوند.

ساخت یک worktree

ساده‌ترین حالت: یک پوشه‌ی خواهر بسازید که روی یک برنچ موجود باز شود:

git worktree add ../site-hotfix hotfix-branch

یا برنچ را همان‌جا بسازید و هم‌زمان باز کنید:

git worktree add -b hotfix-msp ../site-hotfix

از این لحظه دو پوشه دارید که هر دو همان مخزن و همان تاریخچه را می‌بینند، اما HEAD و index و فایل‌های کاری هرکدام جداگانه است. هیچ‌چیزی دانلود نمی‌شود، چون آبجکت‌ها مشترک‌اند.

مدیریت و پاک‌سازی

git worktree list                 # every working folder
git worktree remove ../site-hotfix
git worktree prune                # drop records of worktrees you deleted

اگر پوشه را دستی در فایل‌منیجر حذف کنید، مخزن تا وقتی git worktree prune نزنید از آن خبر ندارد. و اگر لازم شد پوشه را جابه‌جا کنید، git worktree move هست تا پیوند خراب نشود.

برای بازبینی یک نسخه‌ی خاص

حالت --detach اجازه می‌دهد یک کامیت یا تگ مشخص را بیرون از هر برنچ باز کنید؛ عالی برای «قبل و بعد» دیدن یک تغییر:

git worktree add --detach ../site-v2 v2.1
git worktree add --detach ../site-before HEAD~5

قواعدی که باید بدانید

• یک برنچ را نمی‌شود هم‌زمان در دو worktree باز کرد؛ گیت خطای «already checked out» می‌دهد. برای همین منظور از --detach استفاده کنید.
• در worktreeهای پیوندی، فایل .git یک فایل متنی است (نه پوشه) که به .git/worktrees/ در مخزن اصلی اشاره می‌کند. ابزارهایی که فرض می‌کنند .git همیشه پوشه است می‌توانند گمراه شوند.
• آبجکت‌ها و برنچ‌ها مشترک‌اند، پس یک کامیت در هر پوشه بلافاصله در پوشه‌ی دیگر هم دیده می‌شود؛ برخلاف کلون دوم که باید fetch و push کند.

سه کاربرد واقعی

• رفع فوری باگ: یک worktree روی main برای hotfix، و پوشه‌ی اصلی دست‌نخورده روی قابلیت نیمه‌کاره.
• مقایسه‌ی دو نسخه: دو نسخه از یک گزارش یا خروجی را کنار هم باز کنید و تفاوت را با چشم ببینید — بدون کامیت‌های اضافه.
• اسکریپت‌های خودکار: یک ابزار می‌تواند روی یک کامیت ثابت در پوشه‌ای موقت کار کند و پوشه‌ی اصلی شما شلوغ نشود.

جمع‌بندی

git worktree همان چیزی است که «کلون دوم» را بی‌دردسر می‌کند، ولی بدون هزینه‌ی همگام‌سازی: یک مخزن، چند پوشه، چند برنچ هم‌زمان. سه دستور کافی است: add، list و remove. دفعه‌ی بعد که کار نیمه‌کاره‌تان زیر پای یک باگ فوری گیر کرد، سراغ stash نروید.

اگر برایتان جالب بود که چطور همین عادت‌های توسعه‌ی نرم‌افزار به دنیای برنامه‌ریزی راه پیدا می‌کنند، از کد تا گانت‌چارت را بخوانید.

سوالات متداول